มีอยู่ตอนหนึ่ง ชื่อตอน "เลิกทาส 2554" ออกอากาศเมื่อวันที่ 18 ก.พ.ที่ผ่านมา ที่ผมจำได้แม่นเพราะนอกจากจะมีดารารับเชิญคนสวยอย่าง นาตาลี เดวิส แล้ว ผมยังติดใจและประทับใจเนื้อหาที่นำเสนอในวันนั้นด้วย
เป็นเรื่องราวของหญิงสาว(รับบทโดยนาตาลี )ที่อดีตชาติเคยเป็นข้าทาสในเรือนเจ้านาย ตั้งแต่ก่อนที่รัชกาลที่ 5 จะทรงประกาศเลิกทาส คนรักของเธอพยายามจะหาเงินไถ่ตัวเธอ แต่เขาถูกฆ่าตายเสียก่อน วิญญาณจึงยังตามติดมาถีงชาติปัจจุบัน ซึ่งหญิงสาวได้เกิดใหม่เป็นพนักงานในโรงพิมพ์ และต้องใช้ชีวิตแบบมนุษย์เงินเดือนในเมืองกรุง ซึ่งวิญญาณชายหนุ่มอดีตคนรักเก่าเข้าใจว่า นั่นคือชีวิตของความเป็น "ทาส" อย่างที่เขาเคยสัมผัสมาในอดีต
ลองดูสิครับว่าอะไรทำให้เขาคิดอย่างนั้น
หลายคน(รวมถึงผมด้วย)คงไม่อาจปฏิเสธได้นะครับว่า ความเข้าใจของวิญญาณชายหนุ่มในเรื่องนั้นคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง สิ่งที่เรามองเห็น และเข้าใจว่า เป็นการทำงานเพื่อหาเลี้ยงชีพในปัจจุบันนั้น บางทีมันก็เหมือนกับการเป็นทาสอีกรูปแบบหนึ่ง เพียงแต่มันต่างจากการเป็นทาสในสมัยก่อนตรงที่ว่า ไม่มีนายเงินหรือเจ้าของทาสมาคอยกดขี่ ข่มเหง โบยตี เหมือนในละครย้อนยุคที่เคยดูกันเท่านั้น
แต่สิ่งที่เป็นนายของทาสสมัยอย่างพวกเราดูเหมือนจะร้ายกาจกว่านั้นอีก แถมไม่ได้มีหนึ่งเดียวด้วย มาดูกันว่า ทุกวันนี้เราเป็นทาสของอะไรบ้าง
1.เป็นทาสของระบบการทำงาน โดยเฉพาะบรรดามนุษย์เงินเดือนทั้งหลาย ไม่ว่าจะเป็นข้าราชการ เอกชน พนักงานบริษัท หนุ่มสาวโรงงาน หรืออาชีพอื่นๆที่ต้องเข้า-ออกงานตามเวลา อย่างข้าราชการก็แปดโมงเช้าถึงสี่โมงเย็น หรือพนักงานเอกชนก็คงใกล้เคียงกัน ผิดเวลาจากนี้ไปก็มีผลต่อความเจริญก้าวหน้าหรือเงินค่าจ้างที่ได้รับ มันก็เหมือนกับอยู่ใต้บังคับของเงื่อนเวลา เสมือนว่าเป็นนายคอยจี้เราอยู่ตลอด
2.เป็นทาสของลัทธิวัตถุนิยม พูดง่ายๆเข้าก็คือ เป็นทาสของเงินนั่นเอง ไม่งั้นคงไม่มีคำกล่าวที่ชินหูกันว่า เงินเปรียบเสมือนพระเจ้าหรอกครับ เพราะถึงแม้เงินอาจจะซื้อไม่ได้ทุกสิ่ง แต่ทุกวันนี้มีใครปฏิเสธบ้างมั้ยครับว่า เงินตัวเดียวนี้แหละมีบทบาทในการกำหนดชะตาชีวิตของคนเรา บางทีถึงกับเปลี่ยนรูปแบบชีวิตไปเลย
3.เป็นทาสของกระแสสังคม อย่างพวกแฟชั่นอะไรทั้งหลายแหล่ ต้องตามติดให้ทันไม่งั้นก็ตกเทรนด์ กลายเป็นพวกไดโนเสาร์เต่าล้านปีไป หรือถ้าทำอะไรสวนกระแสก็กลายเป็นแกะดำ ตัวประหลาดในสังคม
ซึ่งจริงๆผมก็ไม่ได้แอนตี้เรื่องพวกนี้หรอกนะ เพราะธรรมชาตของมนุษย์เราเป้นสัตว์สังคม และเมื่ออยู่ในสังคมเดียวกัน ทำอะไรก็ควรที่ีจะให้เข้ากับส่วนรวมได้ แต่นั่นก็ไม่ได้หมายความว่า จะต้องหลับหูหลับตาตามกระแสไปโดยไม่พิจารณาความถูกต้องหรือผิดชอบชั่วดี เพราะมติของมหาชนนั้นไม่จำเป็นต้องถูกต้องเสมอไปนี่ครับ เรื่องบางเรื่องมองกันได้หลายด้าน ไม่อาจวินิจฉัยตายตัวลงไปได้
แต่ก็ยังมีคนจำนวนไม่น้อยที่ยอมให้กระแสสังคมชักจูงไป มีเรื่องอะไรเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์กันมากหน่อยก็คล้อยตามเขาไปด้วย โดยที่บางทีไม่ได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงก่อนด้วยซ้ำ หลายคน(โดยเฉพาะบุคคลสาธารณะ)ที่ตกเป็นจำเลยสังคมก็มักจะต้องเผชิญชะตากรรมอันโหดร้ายกว่าที่ควรจะได้รับ ก็ด้วยพิษแห่งกระแสสังคมที่ว่านี้
ซึ่งนี้ก็คงจะพอเป็นสิ่งบ่งบอกได้อย่างหนึ่ง บางทีคนเราในยุคนี้ก็ยังคงปล่อยให้กระแสสังคมมีอิทธิพลเหนือความคิดของตนเอง เสมือนว่าเป็นเจ้านายที่มีอำนาจบงการชีวิตของทาสได้
4.เป็นทาสของอารมณ์และจิตใจของตนเอง อันนี้ก็คงต้องยอมรับความจริงกันอย่างหนึ่งนะครับว่า แม้ทุกวันนี้คนเราจะพัฒนาขึ้นในทุกๆด้าน หลุดพ้นจากสภาพที่เรียกว่า "เถื่อน"จากสมัยยุคหินมาแล้ว แต่ในเรื่องความฉลาดทางอารมณ์หรืออีคิวของคนเรานั้น ยังต้องการการพัฒนาต่อไป เพราะถึงวันนี้แล้วก็ยังมีคนจำนวนไม่น้อยที่ไม่สามารถควบคุมอารมณ์ ความรู้สึก รวมถึงการแสดงออกได้ จะเห็นได้จากข่าวอาชญากรรมต่างๆที่ไม่มีแนวโน้มลดลง มีการทะเลาะเบาะแว้ง มีฉกชิงวิ่งราว มีข่าวล่วงละเมิดทางเพศ รวมถึงการทุจริต คอรัปชั่น กลโกงต่างๆ ทั้งหมดนี้คงไม่ปรากฏให้เห็นหรือรับรู้ ถ้าหากคนเราสามารถควบคุมจิตใจของตนเองได้
ที่ร่ายยาวมาข้างต้นนี้ เป็นนายทาสตัวสำคัญของคนเราในยุคปัจจุบันนี้ แม้จะอยู่ในสถานภาพ ฐานะทางสังคมที่สูงส่งเพียงใด มีรายได้หลักหมื่นหลักแสนหรือมากกว่านั้น ก็ยังไม่อาจหลุดพ้นจากความเป็นทาสได้
แต่นั่นก็ยังไม่ใช่ประเด็นสำคัญที่ควรได้รับความใส่ใจเท่ากับว่า ในเมื่อเรายังต้องเป้นทาสของสิ่งเหล่านั้อยู่โดยไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ เราจะมีวิธีใดที่จะไม่ถูกนายทาสเหล่านั้นกดขี่ข่มเหง บงการ หรือชักพาชีวิตเราให้ตกต่ำลงไปได้....
